Di chuyển, xoay và điều khiển nhân vật bằng phím trong Scratch

Tại sao cần điều khiển bằng phím?

Hầu hết game trên Scratch đều cần người chơi tương tác trực tiếp — nhấn phím để nhảy, chạy, bắn hoặc chọn hướng. Khác với chương trình tự chạy khi nhấn cờ xanh, game điều khiển phải lắng nghe phím bấm liên tục và phản hồi ngay lập tức.

Bài học này giúp bạn nắm các khối lệnh Di chuyển và Cảm biến để tạo nhân vật di chuyển mượt mà, xoay đúng hướng và phản ứng với bàn phím.

Các khối di chuyển cơ bản

Nhóm khối Di chuyển (màu xanh dương) điều khiển vị trí và hướng của nhân vật trên sân khấu.

Hướng trong Scratch

Scratch dùng góc để chỉ hướng nhân vật "nhìn" về đâu:

• 0° — hướng lên trên
• 90° — hướng sang phải
• 180° — hướng xuống dưới
• −90° (hoặc 270°) — hướng sang trái

Xoay nhân vật

Có hai cách xoay nhân vật phổ biến trong Scratch:

Chế độ xoay (Rotation Style)

Nhấp vào tên nhân vật → chọn chế độ xoay:

• Xoay tự do (all around): nhân vật xoay theo hướng di chuyển — dùng cho game bay, bơi.
• Trái–phải (left-right): chỉ lật ngang, không lộc ngược — phù hợp nhân vật đi bộ.
• Không xoay (don't rotate): giữ nguyên hướng ban đầu dù di chuyển thế nào.

Phát hiện phím bấm

Nhóm khối Cảm biến (xanh nhạt) giúp chương trình "nghe" bàn phím. Khối quan trọng nhất:

Các phím thường dùng:

Kết hợp với khối "nếu … thì" (Điều khiển), bạn tạo phản hồi: nhấn phím → nhân vật di chuyển.

Điều khiển bằng phím mũi tên — Cách 1

Cách đơn giản nhất: mỗi phím một khối "khi phím được nhấn" (nhóm Sự kiện).

Dùng "đổi x/y đi" di chuyển theo trục ngang/dọc mà không cần xoay hướng. Phù hợp game nhìn từ trên xuống hoặc điều khiển đơn giản.

Điều khiển mượt — Cách 2 (vòng lặp)

Để nhân vật di chuyển liên tục khi giữ phím, dùng vòng lặp vô hạn kết hợp kiểm tra phím:

Tăng số bước (5 → 10) để nhân vật chạy nhanh hơn. Giảm số bước để di chuyển chậm, chính xác hơn.

Điều khiển theo hướng nhân vật

Trong game xe hơi, tàu vũ trụ hay game "rắn săn mồi", nhân vật di chuyển theo hướng đang quay:

Phím lên = tiến, trái/phải = xoay — giống điều khiển xe hoặc máy bay mini.

Giới hạn biên và va chạm

Khi nhân vật di chuyển tự do, cần xử lý biên sân khấu để không "bay" ra ngoài màn hình.

Khối "bật lại" (bounce) khiến nhân vật phản xạ như quả bóng đụng tường. Hoặc dùng "đến vị trí" để kéo nhân vật về vùng an toàn.

• chạm cạnh? — kiểm tra va biên sân khấu.
• chạm [nhân vật]? — kiểm tra va chạm giữa hai nhân vật.
• khoảng cách đến [chuột] — điều khiển bằng chuột thay vì phím.

Dự án thực hành: Điều khiển nhân vật 4 hướng

Hãy hoàn thành dự án mini theo các bước sau:

1. Chọn nhân vật từ thư viện (xe, người, động vật…).
2. Thêm phông nền phù hợp (đường phố, cỏ xanh, mê cung…).
3. Viết code vòng lặp kiểm tra 4 phím mũi tên (Cách 2 ở trên).
4. Thêm "nếu chạm cạnh thì bật lại" trong vòng lặp.
5. Tạo biến điểm, thêm vật phẩm — chạm vật phẩm thì +10 điểm.
6. Nhấn cờ xanh và thử chơi!

Lỗi thường gặp và cách khắc phục

• Nhấn phím không phản hồi: kiểm tra đã chọn đúng nhân vật chưa; cờ xanh đã bật chưa; vòng lặp có chạy không.
• Di chuyển quá nhanh/chậm: điều chỉnh số bước trong khối đổi x/y hoặc tiến bước.
• Nhân vật đi sai hướng: kiểm tra góc hướng (0/90/180/−90) hoặc dùng đổi x/y thay vì tiến bước.
• Nhân vật lộn ngược: đổi chế độ xoay sang "trái–phải" hoặc chỉnh hướng ban đầu.
• Giữ phím không di chuyển liên tục: dùng Cách 2 (vòng lặp) thay vì khối "khi phím được nhấn".